Лета выдалася наўздзіў гарачае, па агародах сохла бульба, а пясок на вясковай вуліцы быў што прысак з печы - не вельмі і разгонішся басанож. Каровы вярталіся з пашы подбегам, галодным рыкам прыспешвалі сваіх гаспадынь, каб хутчэй ухапіць нарэзаных яблыкаў-паданак ці перастаялай травы, што недзе збіў касой гаспадар.

На Купалле, калі Юрась з гуртам хлопцаў і дзяўчат збіраў па хатах на вогнішча засохлае голле, якое ставілі ў куты гаспадары на Тройцу, яго паклікала цішком старая Тэкля. Усунула ў руку маленькі вузельчык і зашамкала бяззубым ротам:

- Мак ета. У студні - у кожную патрошкі - насыпце. Ва ўсе тры. Толькі каб ніхто не бачыў. З дарослых - ніхто. І не кажы нікому, што я дала.

- А навошта?

- Сып, кажу. Каб дождж быў...

Юрась узрадаваўся - такая справа! Сама Тэкля (а Тэклю як знахарку ўсе паважалі) яму даручыла.

Утрох - ён сам і двое сяброў - сыпалі ў прыцемках мак у студні. Каля трэцяй вясковай студні іх прыкмеціла цётка Наста. Кажуць, што ў яе дурныя вочы: як што робіш, а яна пахваліць, то абавязкова ўсё наадварот атрымаецца. Сурочыць, карацей. Вось яна і ўбачыла. Накінулася:

- Што за дрэнь у студню кідаеце?!. Мак?.. Які гэта мак?

- Нам Тэкля дала...- міжвольна вырвалася ў Юрася, і ён замоўк спуджана - усё, нешта нядобрае атрымаецца з макам гэтым. Бо Тэкля ж казала: сыпаць цішком і імя яе нікому не казаць...

А назаўтра пасля абеду, у тры гадзіны, пачалася навальніца. Такога Юрась яшчэ ніколі не бачыў. І пазней, праз гады, не прывялося. Зырка-блакітны колер неба змяняўся паступова, бы малаком яго хто разводзіў. Потым гэтак шэра стала - сонца аж не відно. Шэрань увачавідкі набрыняла пагрозлівай сінню, уся адразу, з усіх бакоў. Цямнела і цішэла наваколле, ластаўкі перасталі лятаць уздоўж вуліцы, пахаваліся пад бэз куры. Праз колькі хвілін сіні колер неба зрабіўся ружова-фіялетавым, густым і, здавалася, гарачым. Неба навісла над вёскай велізарным купалам, які ледзь-ледзь не даставаў да тэлевізійнай антэны суседа, выглядаў шкляным, крохкім, гатовым вось-вось трэснуць у нацятай цішыні аглушальным стрэлам.

І неба раскалолася - загрымела адразу ўсюды, нават і ў самой зямлі. Колькі кропляў, важкіх, рэдкіх, узвіхрылі струменьчыкі пылу на дарозе. А праз момант немагчыма было ўжо нічога разгледзець: ліло, бліскала, грымела з добрую гадзіну. Ніводзін удар грому не быў слабейшы за папярэдні, а бліскавіцы джахалі як навыперадкі, адна за другой.

Урэшце дождж пацішэў. Яго тугая, бліскучая сцяна разбілася на асобныя струмяні, якія на вачах танчэлі: дрыготкае блакітнае святло змянілася на асобныя сполахі, не вельмі ўжо і страшныя; страляніна ў небе сціхла, толькі нешта яшчэ бурчэла, але не злосна, нават неяк суцяшальна.

Юрась асмеліўся і прыткнуў нос да шыбіны акна.

Навальніца быццам гэтага і чакала... Спачатку пачуўся сухі трэск - акурат само паветра разарвалася ад нейкай невядомай сілы. Потым палыхнула бела-блакітным, нібыта пляснуў хто неспадзеўкі па вачах. Ударыў пярун. Гук, страшэнны, моцны, да болю ў вушах і жалобнага трымцення шкла, запаланіў сабою ўсё на свеце.

Юрась і вочы не заплюшчыў, і не адхіснуўся. Усяго сцяла, і ён адно глядзеў, як разлятаюцца кавалкі кары з бярозкі спуджанымі птушкамі, і сама яна робіцца безабаронна аголенай, з бліскучай, пяшчотна-жоўтай драўнінай, здаля так падобнай да чалавечае скуры.

Юрась яшчэ не паспеў зразумець, што ён напужаўся, а новае пачуццё, нязвыклае, шчымлівае, ужо авалодала ім. Чамусьці сорамна стала глядзець на аголеную бярозку, на роўную, гладкую паверхню ствала з ручайкамі вады. Ад дрэва ішла пара, і нечакана ўспомнілася, выбухнула ў галаве даўняе: ён, пяцінадовы, у прылазніку, маці выцірае яго шорсткім сухім ручніком, а па яе скуры скочваюцца празрыстыя кропелькі і ідзе пара...

Здрыгануўся Юрась, зірнуў на старэйшага брата, нібы той мог падслухаць яго думкі, і ўзрадаваўся: не, ён не ўбачыў, як падобна бярозка вось зараз, без кары, на аголеную безабаронную жанчыну...

Брат падскочыў бліжэй да акна, узрушана завохкаў:

- Вох!.. Вось дык пацэліла!.. Вох!.. Пайшлі глядзець, сціхла ўжо ўсё.

Юрась моўчкі выйшаў за братам на вуліцу.

Сціхла й на самай справе - апошнюю сваю моц уклала навальніца ў гэты сакрушальны пярун. І дождж перастаў.

Аголены ствол бярозы быў цёплым, і Юрась адчуў прыкрае пачуццё сарамлівасці - быццам кранаўся чагосьці забароненага тым незразумелым веданнем, што жыло ўнутры заўсёды і што давала адказы на такія пытанні, з якімі няёмка было да некага звяртацца. Адзін лісток нейкім чынам прыляпіўся да жоўці ствала, хацелася зняць яго, але Юрась стрымаўся, як і тады, у прылазніку, калі амаль такі ж лісток, толькі ад веніка, прыліп да пляча маці блізка ад грудзей.

Юрась адышоў ад бярозкі...

Назаўтра пярун разбіў тэлевізійную антэну суседа, спаліў тэлевізар. Ледзь не згарэла хата.

Была і трэцяя навальніца. Маладая жанчына затрымалася на рэчцы - паласкала бялізну, і яе забіла маланкай. Расказвалі, яна ўсміхалася ў труне. Усе падыходзілі бліжэй, каб разгледзець маленькі чорны апёк ля скроні. Тэкля, свякруха нябожчыцы, казала, што прыхоўваць гэтае месца нельга. Яна, ўкленчыўшы, прастаяла ля труны ўсю ноч і ўвесь наступны дзень, аж пакуль не страціла прытомнасць. Калі яе падхапілі, Тэкля адно варухнула вуснамі, быццам прагаварыла нейкае кароткае і важкае для яе слова, і сканала.