Сонечная паляна_7
7. Моцны слабаму не таварыш?
Раніца наступіла – волкая і хмурная. Вожык і Заяц так прывыклі да моху пад старой елкай, што яна ў гэтую раніцу падалася ім сваёй хаткай.
– Эх, добра пад гэтай елкай, – сказаў, пацягваючыся Заяц. – Вось было б тут месца больш, мы бы ўсіх сюды паклікалі, праўда?
– Праўда, – кіўнуў Вожык. – Елка – яна добрая. Яна нас выратоўвае. А можа і больш…
– Што больш? – хутка пацікавіўся Заяц?
– Не ведаю пакуль, – шчыра паціснуў Вожык плячамі. – Толькі мне здаецца, што гэтая Елка нам нешта сказаць хоча…
– Добра, ты думай, як мову Елкі зразумець, але нам далей у дарогу. Яшчэ сцяжынку новую трэба знайсці…
Яны абышлі елку далей і ўбачылі неўзабаве яшчэ адну прыкметную сцяжынку. Адразу ў яе пачатку чуць збоку біла з зямлі крыніца і бег невялікі раўчук у глухі лес. А крыху далей невялікая паляна была высланая кусцікамі суніц – самай звычайнай, не вельмі буйнай, але салодкай і сакавітай.
– Вось гэта напэўна і ёсць сцяжынка на самую сапраўдную сонечную паляну, – узрушыўся ад убачанага Заяц. – Нічога дзіўнага, і сцяжынка не роўная, і без тых сакавітых ягад… Мы пойдзем па ёй?
– А няўжо нам можна не ісці? – спытаў Вожык. – Раз ужо ўзяліся – будзем ісці да канца. Глядзі, дождж ніяк не канчаецца, нашу паляну, можа быць, заліло яшчэ больш…
Сцяжынка, як і заўважыў Заяц, была самая звычайная: такая, якой бывае ў лесе любая сцяжынка: лёгка ўгадвалася паміж дрэвамі, яна віхляла па лесе, але ўпэўнена прабіралася кудысьці наперад і наперад.
Тым часам дожджык імжыў і імжыў – сумны і надакучлівы. Было няўтульна і холадна.
Лес вакол быў самы звычайны: вельмі нават падобны на іх родны лясок, вось толькі і тут Вожык, які ва ўсім сумняваўся, ўгледзеў для сябе адно дзівацтва і падзяліўся ім з сябрам:
– Лес нейкі вельмі чысты… Глядзі, ні кустоў маладых, ні дрэўцаў малых… Толькі дрэвы стаяць усё рослыя, моцныя… Быццам тут адразу ўсе выраслі, а потым нікому расці не давалі…
– Ды ну цябе, – адмахнуўся Заяц. – Вечна ты ўсяго напрыдумляеш… Лес як лес… вось толькі сунічнік даўно не трапляўся.
І тут цуд – мінулі яны яшчэ колькі метраў і ўбаку ад сцяжынкі раптам зайграла белым і зялёным з чырвонымі кропкамі ягад сунічная паляна. А трохі далей па ледзь чутнаму цурчанню знайшлі яны чысты раўчук. З задавальненнем паелі ягад, папілі чыстай вады. А тут і дождж перастаў, і неба стала святлець.
– Можа, блізка ўжо паляна? – з надзеяй услых памарыў Заяц. – Хай бы яна была самой простай палянай…
– Можа і блізка, можа, і будзе…, – прабурчаў Вожык. – Не падабаецца мне…
– Усё табе не падабаецца, калі ягад мала, – са смехам папракнуў Заяц Вожыка. – Пайшлі…
А сцяжынцы, здавалася, не будзе канца. Яна ўсё бегла і бегла скрозь нейкі вельмі правільны лес: тут усе дрэвы былі амаль аднолькавымі па вышыні і таўшчыні. Калі сябры стамляліся так моцна, што, здавалася, вось–вось зваляцца, раптам ізноў перад імі апыналася сунічная паляна і раўчук з халоднай чыстай вадой.
Заяц радаваўся, а вось Вожык яшчэ больш хмурыўся:
– Як быццам хтосьці спецыяльна тут гэтыя паляны расставіў, – падумаў ён услых. – Як толькі мы стамляемся, так адразу і з'яўляецца палянка з ягадамі і вадой…
– А мне здаецца, так і павінна быць… Гэта не мы стамляемся і паляна нам сустракаецца, гэта паляна сустракаецца, а мы адразу ж адчуваем, як стаміліся…
Сцяжынка вяла далей і далей праз лес, робячыся ўсё больш прыкметней і раўней, прасторней. Яшчэ двойчы на шляху сустракаліся ўбаку ад яе невялікія ягадныя палянкі з жвавымі раўчукамі.
Неба зусім пасвятлела, ужо прамяні сонца сталі прабівацца скрозь аблокі і падалі касымі струменямі на меднастволыя хвоі і шэрыя алешыны. Яшчэ далей – і лес стаў рэзка мяняцца: зніклі хмурныя елкі, месца цёмных алешын занялі светла–зялёныя асіны, а хвоі саступілі сваё месца беластволым радасным бярозам.
Тут сонца цалкам вызірнула з–за хмар, і адначасова перад разгубленымі ад нечаканасці сябрамі адкрылася прасторная, залітая ўся залатым сонечным святлом паляна.
– Мы дайшлі, Вожык! Мы знайшлі паляну! Сонечную паляну! Глядзі, тут няма ніякай агароджы! Тут усё гэтак жа, як і на любой іншай лясной паляне. Самыя звычайныя кветкі, звычайныя ягады…
– Ага, усё звычайнае, – адказаў без радасці Вожык. – Вунь і гаспадары паляны нас сустракаюць… як звычайна…
На самай справе, насустрач Зайцу і Вожыку з паляны выйшлі Медзведзяня, Ваўчок і Янот.
– Дабры дзень! – паспяшаўся прывітацца з імі Заяц. – Нашу родную паляну вось ужо некалькі месяцаў запар залівае дождж. Мы шукаем у лесе Сонечную паляну. Стары мудры Крумкач расказаў нам, што ёсць у лесе такая паляна, дзе заўсёды свеціць сонца, дзе растуць ягады, грыбы і арэхі, дзе ўсім усяго хапае.
– Мы ўжо некалькі дзён шукаем у лесе гэтую паляну, – дадаў Вожык. – Можа, вы прыміце нас і нашых сяброў – тых, хто застаўся там, і чакае нас з добрымі весткамі…
– Вядома, – кіўнуў Ваўчок.
– Нам заўсёды цікава, калі хтосьці да нас прыходзіць, – сказала і Медзведзяня. – А з кім з нас вы будзеце біцца?
– Навошта біцца? – разгубіўся Заяц.
– Каб пазнаць, хто за каго мацнейшы і потым займаць сваё месца на нашай паляне, – цвёрда сказаў Янот. – Такое правіла.
– Як жа адразу біцца? – здзівіўся Вожык. – І можна проста дужацца, калі ў вас такія правілы.
– Адразу біцца – гэта і ёсць адно правіла, – растлумачыў Ваўчок. – Уздоўж па ўсёй сцяжынкі ягадныя паляны з раўчукамі, значыць, ніхто сюды стомлены і галодны не прыходзіць. А дужацца ў нас не прынята – у нас ніякіх правілаў больш няма.
– Як жа вы без усякіх правіл жывяце? – здзівіўся Вожык.
– А так, – засмяяўся Ваўчок. – Калі ніякіх правіл няма – значыць, парушальнікаў правіл таксама не бывае. А як толькі правілы з'явяцца, так адразу і парушальнікі будуць. У нас ніхто нічога не парушае, таму што адно правіла: хто мацней, той і мае рацыю.
– Калі вы біцца не жадаеце, я вам адразу месцы дам, – загаварыла Медзведзяня. – Ты, Заяц, пойдзеш да мяне ў сакратары. У мяне шмат працы, за ўсімі сачыць трэба. А ты хутка бегаеш, вось і будзеш у мяне прыглядаць за ўсімі астатнімі. Я табе дам ручку і сшытак: запісваць, хто правініўся…
– А я Вожыка да сабе вазьму, – заспяшаўся Ваўчок. – Ён калючы, добра ягады ахоўваць будзе. Замест калючай агароджы.
– Не буду я калючай агароджай! – засоп Вожык. – І Заяц паслугачом не будзе бегаць. Мы – вольныя звяры...
– Ну, значыць, біцца! – падвёў рысу Янот. – Пайшлі ўсё на паляну.
І усё пайшлі на цэнтр паляны, ведучы з сабой Зайца з Вожыкам. А на самой паляны колам ўжо сабралася мноства самых розных звяроў.
– Ціха ўсім! – закрычаў гучна Янот. – Да нас прыйшлі Заяц і Вожык. Яны хочуць жыць з намі на нашай паляне. У нас адно правіла: кожны сваё месца ў бойцы атрымлівае, і хто каго пераможа, той і яго жыллё займае. Кожны, хто прыйдзе, можа біцца з любым жыхаром паляны. Заяц і Вожык, глядзіце: вавёркі ў нас самыя слабыя, яны ў нас зборшчыкамі арэхаў і грыбоў працуюць. Потым вунь яшчэ зайцы ёсць, лісяняты, аленяняты ну і ўсё астатнія. Вы можаце біцца, пачынаючы або з самых слабых, або з наймацнейшых. Медзведзяня ўсіх у бойцы перамагло – хто яго адолее, то яго месца зойме. Потым Ваўчок. Потым Барсук, потым я і далей усё астатнія. Хто з вас першы біцца будзе і з кім?
Заяц і Вожык маўчалі, аглушаныя пачутым і разгубленыя ад убачанага: яны быццам стаялі на арэне цырка, дзе ўсё чакалі ад іх вычварнага спектакля.
– Ну, чаго маўчыце? Хто першы пачынае? – усё прыспешваў Янот. – Давай ты, Заяц, першы. З кім пачнеш?
– Я…я… – замармытаў спалохана Заяц. Ён ніколі не біўся – толькі дужаўся калі ў гульні. Так склалася жыццё на той іх паляне, такія там правілы былі, што ўсё мірна вырашалася. – Няўжо нельга без боек?
– Можна, – раўнула Медзведзяня. – Але трэба было раней думаць, калі я цябе ў пасланцы прызначаў. А зараз давай, бойку пачынай.
– Не будзем мы біцца! – нечакана ўпарта сказаў Вожык.
– Як гэта не будзеце? – здзівіўся Янот. – Усё, вы на нашай паляне, у нас – адно правіла: біцца!
– Адно, кажаце, правіла? – раптам хітра прыжмурыўся Вожык. – А усё астатняе без правіл?
– А астатняе без правіл, – зарагатала Медзведзяня. – Дазволена!
– Калі так, мы з табой, Медзведзяня, біцца будзем!
– Ты – са мной? Ой, трымайце мяне!
– Не я з табой – а мы з табой! – тупнуў Вожык па зямлі. – Мы ўдваіх з Зайцам зараз з табой біцца будзем!
На паляне наступіла замяшанне. Янот разгублена круціў галавой па баках, пазіраючы то на Ваўчка, то на Медзведзяня.
– Нельга двое на аднаго…
– Не хлусі, паласаты! – выгукнуў Вожык. – Хто сказаў, што правіла толькі адно – хто перамог, той і галоўней? Ты сказаў. Ты, Медзведзяня, пацвердзіла? Пацвердзіла! А мы ўдваіх з зайцам – сябры! Мы ёсць той самы адзін "хто". Ну, дык бараніся!
Медзведзяня разгубілася. З адным Зайцам яно б без праблемы ўправілася, ды і з Вожыкам таксама. Але іх двое будзе…
– А тады… А тады са мной Ваўчок будзе! – знайшлося Медзведзяня.
– А як потым месца наверсе дзяліць будзем? – выскаліўся Ваўчок. – Мы пераможам удваіх, а ты са мной біцца станеш і ізноў мяне намеснікам зробіш. Не буду я цябе абараняць. Вось хай Вожык з Зайцам цябе перамогуць!
– Дурань, яны ж і цябе потым адолеюць! – стала угаворваць Медзведзяня Ваўчка.
– А я да сабе Яноту ў пару вазьму, – адгыркнуўся Ваўчок.
– Не жадаю я ні з кім быць, – заўпарціўся Янот. – Мне і аднаму добра.
– Ну, што, Медзведзяня, выходзь у цэнтр, – стаў клікаць Вожык.
– Правальвайце лепш, куды ішлі! – загыркала Медзведзяня. – Мы вас не прымаем. Ідзіце, куды ішлі!Прэч з нашай паляны!
– Ну і пойдзем, – ані не засмуціўся Вожык, якому хоць і было страшнавата, але з Зайцам ён пачуваў сябе спакойней.
А потым ён звярнуўся да звяроў, што абступалі вакол паляну:
– Гэй, звяры: само Медзведзяня сказала, што на паляне адно правіла: хто перамог, той і мацней. А гэта значыць, што не адной вавёрцы супраць яго можна ісці, а ўсім адразу! Калі вы ўсё разам станеце адным – хай тады паб'юцца Медзведзяня і Ваўчок!
– А калі высветліцца, хто на паляне галоўны – хай самыя сапраўдныя правілы напіша! – дадаў Заяц. – А мы пойдзем. Калі хто жадае з намі ісці – пайшлі. Мы шукаем сапраўдную Сонечную паляну: на якой не бывае боек і ніхто там ні кім не кіруе, дзе не бывае хітрасці і зману, дзе кожны можа пабудаваць сабе свая асобныя хаткі і рабіць тое, што яму падабаецца – галоўнае, каб не рабіць дрэнна іншым. Хто з намі?
Але ніхто з звяроў вакол не адклікаўся.
– Хадзем, Заяц, – нявесела паклікаў Вожык. – Ізноў мы памыліліся з палянай.
Іх праводзілі самымі рознымі поглядамі: хто са страхам, хто з шкадаваннем, хто з абыякавасцю. Але заўважылі сябры, што былі сярод усіх і позіркі захаплення…
Раздзел: СОНЕЧНАЯ ПАЛЯНА (казка) |
